İşkence görenlerle dayanışma günü: İmralı Cezaevinde izolasyon var

  • 18:21 26 Haziran 2022
  • Güncel
DİYARBAKIR  - Kentte bulunan insan hakları savunucuları 26 Haziran “İşkence Görenlerle Dayanışma Günü” vesilesiyle gerçekleştirdikleri basın açıklamasında,  İmralı Cezaevi’nde izolasyon durumun CPT’nin raporlarına da yansıdığı ifade etti. 
 
İnsan Hakları Derneği (İHD) Diyarbakır Şubesi, Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) Diyarbakır Temsilciliği, Diyarbakır Barosu ve Diyarbakır Tabip Odası, 26 Haziran “İşkence Görenlerle Dayanışma Günü" vesilesiyle Koşuyolu Parkı İnsan Hakları Anıtı önünde basın açıklaması gerçekleştirdi.
 
‘işkence mutlak olarak yasaklanmıştır’
 
İşkence Görenlerle Dayanışma Günü”nün anlam ve önemine değinilen açıklamada, Birleşmiş Milletler (BM) “İşkence ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı ya da Onur Kırıcı Muamele ya da Cezaya Karşı Sözleşmenin” 26 Haziran 1987 tarihinde yürürlüğe girdiği kaydedildi. Açıklamada, BM’nin 1997 yılında 26 Haziran’ı “İşkence Görenlerle Dayanışma Günü” olarak ilan ettiği belirtilerek, “Türkiye’nin de imzalamış olduğu bu Sözleşme, insanın sahip olduğu onur ve değeri korumak için işkenceyi mutlak olarak yasaklamaktadır. Bu açık ve net belirlemeye karşın maalesef işkence, hâlen dünyanın pek çok ülkesinde devletler tarafından bir cezalandırma aracı olarak kullanılmaktadır. Türkiye,  ‘İşkenceye Karşı Sözleşme’yi 1988 yılında kabul etmiş, Anayasa ve Ceza Kanunu’nda işkenceyi yasaklamıştır” denildi.
 
‘İşkencede artış yaşanmakta’
 
Türkiye’de işkencenin her dönemde sistematik bir hal aldığı ifade edilen açıklamada,  “Ekonomiden toplum sağlığına, ülkenin tüm meselelerini güvenlik sorunu haline getiren anlayışa paralel gelişen baskı ve kontrole dayalı yönetme tarzı ile ülke genelinde işkence ve kötü muamele yaygınlaşmıştır. Mutlak yasağa ve insanlığa karşı bir suç olma vasfına rağmen işkence ve kötü muamele Türkiye’nin en başat insan hakları sorunu olarak varlığını sürdürmektedir. Bu alandaki veriler ‘İşkenceye sıfır tolerans’ sözünün tarihsel ve olgusal olarak sadece bir propaganda söylemi olduğunu göstermektedir. Resmi gözaltı merkezlerinde işkence insanlık dışı ve kötü muamele yasağını ihlal edici uygulamalar tüm vehameti ile devam etmektedir. Kolluğun, barışçıl toplanma ve gösterilere keyfi ve orantısız müdahalede bulunulması,  hukuk dışı alıkoyma sırasında işkence ve kötü muamele vakalarında artışlar yaşanmaktadır” diye kaydedildi.
 
‘Zorla kaçırma/ kaybettirmede yaşanan artış endişe verici’
 
Kolluk güçlerinin, zor kullanma yetkisini sıradanlaştırdığına ve günlük yaşamın parçası haline getirdiğine değinilen açıklamanın devamında şu ifadelere yer verildi: “Keza yıl boyunca demokratik bir toplumun temelini oluşturan ve Anayasa tarafından da teminat altına alınmış olan toplanma ve gösteri yapma özgürlüklerini barışçıl biçimde kullanmak isteyen kadınlar ve LGBTİ+’lar, işçiler, hak savunucuları, siyasi partilerin üye ve yöneticileri, meslek örgütlerinin üye ve yöneticileri, insan hakları savunucuları bu zalimane kolluk şiddetine maruz bırakılmışlardır. Yakın tarihimizin en utanç verici insan hakları ihlallerinden biri olan, insanlığa karşı suç niteliğindeki zorla kaçırma/kaybetme vakalarında OHAL’in ilan edildiği 2016 yılından bu yana yeniden bir artış görülmesi son derece endişe vericidir.
 
 İmralı’da izolasyon devam etmekte
 
Türkiye’de Ceza İnfaz Kurumları, her dönem işkence ve diğer kötü muamele uygulamalarının yaşandığı mekânlar olmuştur. Özelliklede 2015 Temmuz’unda Türkiye’nin yeniden çatışma ortamına girmesiyle başlayan, daha sonra darbe girişiminin bastırılması ve ardından OHAL ilan edilmesiyle devam ederek günümüze varan süreçte hapishanelerde tutuklu ve hükümlülere yönelik işkence ve diğer kötü muamele uygulamalarında artışlar yaşanmaktadır. Diğer yandan var olan yapısal sorunlar, etkin ve bağımsız izleme mekanizmalarının bulunmamasının yanı sıra Covid-19 salgını gerekçesiyle yapılan kısıtlamalar ve alınan tedbirler hep birlikte değerlendirildiğinde hapishanelerde yaşanan insan hakları ihlalleri iyice görünmez hale gelmiştir. Avrupa İşkencenin ve İnsanlık Dışı veya Onur Kırıcı Ceza veya Muamelenin Önlenmesi Komitesi’nin (CPT) raporlarında da yer verildiği üzere İmralı Hapishanesinde uygulanan izolasyon hala devam etmektedir.
 
İşkence uluslararası raporlara yansımaktadır
 
Zaman zaman hazırlanan raporlarla ülkedeki İşkence ve kötü muamele verileri ile görünürlük kazandırmaya çalıştığımız endişe verici bu gerçeklik uluslararası önleme mekanizmalarının ve insan hakları kurumlarının raporlarına da yansımaktadır. Ne var ki, Anayasa başta olmak üzere hiçbir kural ve normla kendine sınırlandırmak istemeyen iktidar, uluslararası mekanizmaları, onların yaptığı eleştiri ve uyarıları dikkate almamakta, işkenceyi önlemeye yönelik iyileştirmeleri yapmamaktadır. Aksine, mevzuatta işkence yasağının mutlak niteliğine aykırı düzenleme ve değişiklikler yaparak cezasızlığı ‘güvence’ altına almaya çalışmakta, ihlalleri görünür kılmaya çalışan insan hakları savunucularına yönelttiği tehdit ve tacizlerle işkenceye karşı mücadeleyi engelleyebileceğini düşünmektedir. Hakikatin bu iç karartıcı niteliğine rağmen ‘işkence’  insan eliyle gerçekleşen bir fiil olduğu için, insan eliyle de durdurulması mümkündür.”
 
Açıklamanın ardından İHD Diyarbakır Şubesi, TİHV Diyarbakır Temsilciliği, Diyarbakır Barosu ve Diyarbakır Tabip Odası, “İşkence Görenlerle Dayanışma Günü” ile ilgili taleplerini şu şekilde sıraladı.
 
“* İşkencenin ülkemizde bu boyutta olmasının en temel nedeni işkence yasağının mutlak niteliğiyle bağdaşmayan çok ciddi bir cezasızlık kültürünün varlığıdır. Her şeyden önce sıradan bir kural haline getirilmeye çalışılan cezasızlık politikalarına son verilmelidir.
 
“ Her düzeyde yetkililer işkenceyi ve işkenceciyi öven, teşvik eden söylemlerden vazgeçmeli, uluslararası mekanizmaların tavsiyeleri doğrultusunda işkence uygulamaları kamuya açık bir şekilde kesin olarak kınanmalıdır.
 
* Gözaltı koşullarında usul güvenceleri eksiksiz olarak uygulanmalıdır.
 
* Gözaltı süreleri kısaltılmalıdır.
 
* Mevcut Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) kaldırılmalı, BM İşkenceye Karşı Sözleşmeye ek Protokol (OPCAT) ve BM Paris Prensiplerine uygun tümüyle bağımsız yeni bir ulusal önleme mekanizması oluşturulmalıdır.
 
* Kolluk Gözetim Komisyonu tarafsız ve bağımsız hale getirilmelidir.
 
* İşkencenin belgelenmesi ve raporlandırılması bir BM belgesi olan ‘İstanbul Protokolü’ ilkelerine göre yapılmalıdır.
 
* İşkenceye ilişkin iddialar hızlı, etkin, tarafsız bir şekilde soruşturulmalı, bağımsız heyetlerce araştırılmalı, adli yargılama süreçlerinin her aşamasında uluslararası etik ve hukuk kurallarına uygun davranılmalıdır.
 
* Hapishaneler insan hakları ve hukuk örgütlerinin denetimine açılmalıdır.
 
* CPT raporlarının tümü açıklanmalı ve tüm tavsiyelere uyulmalıdır.”
 
Açıklama, alkışlarla son buldu.